Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesinin Henüz Bir Bağlayıcılığı Yok
Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi, hayvanların da insanlar gibi temel yaşam haklarına sahip olduğunu vurgulayan, uluslararası düzeyde kabul görmüş sembolik ve etik bir belgedir. İlk olarak 15 Ekim 1978 tarihinde Paris’teki UNESCO Evi’nde ilan edilmiştir.
Bu beyanname, hayvanlara yönelik muamelenin sadece bir “merhamet” meselesi değil, bir hukuk ve adalet meselesi olduğunu savunur.
Beyannamenin Temel İlkeleri
Beyanname 14 maddeden oluşur ve şu ana fikirleri temel alır:
- Yaşam Hakkı: Bütün hayvanlar biyolojik denge içinde var olma ve saygı görme hakkına sahiptir. Hiçbir hayvana kötü davranılamaz, zalimce işlem yapılamaz.
- Özgürlük: Yabani türdeki tüm hayvanlar, kendi doğal çevrelerinde (karada, havada veya suda) yaşama ve üreme hakkına sahiptir. Eğitim amacıyla bile olsa, bu özgürlükten mahrum bırakılmak hak ihlalidir.
- Bakım ve Koruma: İnsan desteğine ihtiyaç duyan (evcil) hayvanlar, uygun beslenme ve bakım görme hakkına sahiptir. Bir hayvanın terk edilmesi, acımasız ve aşağılık bir davranıştır.
- Deney ve Sömürü: Hayvanlara fiziksel veya psikolojik acı veren tıbbi, bilimsel ya da ticari deneyler yapmak, hayvan haklarının ihlalidir.
- Hukuki Statü: Hayvan hakları da tıpkı insan hakları gibi yasalarla korunmalı ve devlet düzeyinde temsil edilmelidir.,
Bildirgenin Hukuki Niteliği
Birçok kişi bu belgenin Birleşmiş Milletler veya UNESCO tarafından resmi bir “kanun” olarak kabul edildiğini düşünse de beyanname, devletler için İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi gibi hukuki olarak bağlayıcı değildir; ancak etik bir rehber niteliğindedir. Ülkeler, kendi iç hukuklarını (örneğin Türkiye’deki 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu) bu prensipler doğrultusunda düzenlerler.
Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesi
Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 15 Ekim 1978 tarihinde ilan edilen tam metnindeki 14 madde şunlardır:
Madde 1: Bütün hayvanlar yaşam önünde eşit doğarlar ve aynı var olma hakkına sahiptirler.
Madde 2: Bütün hayvanlar saygı görme hakkına sahiptir. Bir hayvan türü olan insan, öbür hayvanları yok edemez, bu hakkı çiğneyerek onları sömüremez. Bilgisini hayvanların hizmetine sunmakla görevlidir. Bütün hayvanların insanlarca gözetilme, bakılma ve korunma hakları vardır.
Madde 3: Hiçbir hayvana kötü davranılamaz, acımasız ve zalimce işlem yapılamaz. Bir hayvanın öldürülmesi zorunlu olursa; bu ölüm bir anda, acı çektirmeden ve korkutmadan yapılmalıdır.
Madde 4: Yabani türden olan bütün hayvanlar, kendi özel doğal çevrelerinde (karada, havada ve suda) yaşama ve üreme hakkına sahiptir. Eğitim amacı güdülse bile, hayvanı özgürlüğünden yoksun bırakmak bu hakka aykırıdır.
Madde 5: Geleneksel olarak insanların çevresinde yaşayan türden olan bütün hayvanlar, uyumlu bir biçimde ve özgürlük içinde yaşama ve üreme hakkına sahiptir. İnsanların kendi çıkarları için bu uyumda ya da koşullarda yapacakları her türlü değişiklik bu hakka aykırıdır.
Madde 6: İnsanların yanlarına aldıkları bütün hayvanlar, doğal ömürlerine uygun uzunlukta yaşama hakkına sahiptir. Bir hayvanı terk etmek acımasız ve aşağılık bir davranıştır.
Madde 7: Bütün çalışan hayvanlar, iş süresinin ve yoğunluğunun sınırlandırılması, onarıcı ve güçlerini artırıcı beslenme ve dinlenme hakkına sahiptir.
Madde 8: Hayvanlara fiziki ya da psikolojik acı çektiren deneyler yapmak, hayvan haklarına aykırıdır. Tıbbi, bilimsel, ticari ve başka biçimdeki her türlü deney için buna uyulmalıdır.
Madde 9: Hayvan beslenmek için yetiştirilmişse; bakılmalı, barındırılmalı, taşınmalı ve ölümü de acı çektirmeden, korkutmadan yapılmalıdır.
Madde 10: Hayvanlardan, insanların eğlencesi olsun diye yararlanılamaz. Hayvanların sergilenmesi ve hayvanlar kullanılarak yapılan gösteriler hayvan onuruna aykırıdır.
Madde 11: Zorunluluk olmaksızın bir hayvanın öldürülmesi, yaşama karşı suçtur.
Madde 12: Çok sayıda yabani hayvanın öldürülmesi demek olan her davranış, bir soykırım, yani türe karşı suçtur.
Madde 13: Hayvanın ölümüne de saygı gösterilmelidir. Hayvanın öldürüldüğü şiddet sahneleri sinema ve televizyonlarda yasaklanmalıdır. Ancak, hayvan haklarına saldırıyı göstermek için yapılan filmler bu yasağın dışındadır.
Madde 14: Hayvanları koruma ve savunma kuralları, hükümet düzeyinde temsil olunmalıdır. Hayvan hakları da insan hakları gibi yasayla korunmalıdır.
ZİYARETÇİ YORUMLARI
BİR YORUM YAZ